هنر چیست؟

عنوان نوشته قبلی «هنر عذرخواهی کردن» بود. پس از انتشار این مطلب یکی از دوستانم پیام داد که آیا استفاده از واژه «هنر» به جای واژه «مهارت» انتخاب صحیحی است؟

پاسخ کوتاه : بلی

پاسخ طولانی :

هنر در زبان فارسی معنایی بیش از توانایی خلق اثر هنری دارد. همانگونه که در اشعار شاهنامه هم میخوانیم:

هنرها که بنمودمان شهریار

ازو داشت باید به دل یادگار

هنر جوی و با مرد دانا نشین

چو خواهی که یابی ز بخت آفرین

هنر خود دلیری است بر جایگاه

که بددل نباشد سزاوار گاه

یکی از لذت بخش ترین توصیف هایی که درباره معنای هنر خوانده ام، مقدمه کتاب «شهریار» ماکیاولی به ترجمه بی نظیر جناب داریوش آشوری است که در آن به توضیح واژه virtu در زبان ایتالیایی میپردازد و معادل آن را در زبان فارسی «هنر» میداند.

هنر از ریشه اوستایی hunara به معنای عظمت، استعداد و قابلیت است.

داریوش آشوری – مقدمه کتاب شهریار

طبق نظر جناب آشوری آنچه که در متون کهن فارسی به عنوان هنر شناخته میشود در زبان انگلیسی معادل ingenuity است که بنا به تعریف، شایستگی و توانایی را با قدرت آفرینندگی و هوشمندی توأمان در بردارد.

از آنجا که من سررشته ای از هنر به معنای art ندارم و سعی میکنم درباره آنچه که نمیدانم مطلبی منتشر نکنم، در نوشته های من هنر را معادل عظمت، استعداد و قابلیت بدانید.

حسن ختام این نوشته، بخشی از کتاب شهریار است که امشب فرصتی دوباره برای مرور آن پیدا کردم:

خردمند آن کسی است که به راه بزرگان رود و شیوۀ مردان بزرگ را پی گیرد تا اگر در هنر به پایۀ ایشان نرسد، در کار وی رنگ و بویی از کار ایشان باشد، و یا همچون کماندار چیره دستی باشد که هنرِ کمانِ خویش را میشناسد و آنگاه که آماج دور باشد، هنگام نشانه رفتن تیر را بلندتر پرتاب کند. اما نه برای پرتاب به بلندی، بل برایِ نشاندن بر آماج.

3+

هنر عذرخواهی کردن

هنر عذرخواهی کردن

در مباحث مختلفی به ظرفیت پذیرش تقصیر و خطا میپردازند. دو موردی که من بیشتر به آنها علاقه دارم بحث مرکز کنترل درونی و عزت نفس است. احتمالا تمام علت های ایجاد یک شکست، بدعهدی، دلخوری و آسیب بر عهده ما نیست، اما آگاهی از سهم خودمان در به وجود آمدن چنین شرایطی میتواند گام اول در حل مسئله باشد.

ما انسانیم و گاهی در سازمان، زندگی شخصی و یا روابط عاطفی مان دچار خطا میشویم. هیچ کس از ما انتظار ندارد که بی نقص باشیم، اما انتظار خواهند داشت که اشتباه مان را جبران کنیم. اگر مدیری هستیم که تصمیم نادرستی گرفته ایم، جسارت این را داشته باشیم که به این تصمیم نادرست اعتراف کنیم، عواقب آن را بر عهده بگیریم و حتی از کسانی که متضرر شده اند متواضعانه عذرخواهی کنیم. یکی از مسائلی که در فرهنگ کشورهای توسعه یافته برای من همواره جذاب و دوست داشتنی بوده، همین اعتراف به اشتباه کردن است. البته این طلب پوزش از کسانی که ممکن است از لحاظ حرفه ای و سازمانی پایین تر از ما باشند، چندان راحت نخواهد بود، اما باعث خواهد شد که برای بار دوم دچار آن آسیب نشویم. حواسمان باشد که تکرار یک اشتباه برای بار دوم دیگر یک انتخاب است.

اگر به عنوان یک کارمند دچار یک اشتباه میشویم، باید بتوانیم از مدیر و همکاران خود عذرخواهی کنیم. کافی است به آنها بگوییم که در اتخاذ یک تصمیم و یا اجرای یک کار دچار خطا شده ایم، سعی خواهیم کرد که در آینده آن را تکرار نکنیم و برنامه ای را که برای جبران خسارتی که به سازمان وارد شده ارائه دهیم. البته مدیر در ایجاد این فرهنگ نقش پررنگی خواهد داشت. یک مدیر نباید فراموش کند که سازمانی پویا و خلاق، یک سازمان بدون خطا نیست. خطا در ذات پویایی و خلاقیت است. باید اجازه دهیم که کارمندانمان اشتباه کنند، به آن پی ببرند و خودشان راهکار حل آن مسئله و عدم تکرارش را بیابند.

هنر عذرخواهی در روابط با مشتریان کسب و کارمان نیز یک توانایی استراتژیک محسوب میشود. اگر به هر دلیلی، حتی دلایلی که خارج از کنترل سازمان ماست، در ارائه خدمات و انجام تعهداتمان نسبت به مشتری موفق نبوده ایم، ارسال یک پیام عذرخواهی و اعلام برنامه ای که برای جبران آن خسارت داریم، به ایجاد تصویری مثبت و حرفه ای از سازمان در ذهن مشتری و افزایش وفاداری او تاثیر بسزایی خواهد داشت. تصویر زیر نمونه ای از یک رفتار متعهدانه حرفه ای است که تیم متمم انجام داده است. شاید من و بسیاری دیگر از متممی ها اصلا متوجه بروز این مشکل نشده باشیم، اما دریافت این پیام از طرف محمدرضا شعبانعلی، باعث شد بیش از پیش به حضور در این فضای آموزشی وفادار شویم.

 

در روابط شخصی و عاطفی نیز هنر عذرخواهی کردن میتواند فرشته نجات ما شود. تنها پذیرش خطا کافی نیست. گاهی یک عذرخواهی کوچک کلامی میتواند از ایجاد تنش، سوگیری ذهنی و دلخوری جلو گیری کند. حتی اگر نمیتوانیم به دلایلی ریشه آن مسئله را حل کنیم، میتوانیم برای دوست، خانواده و یا همسر خود توضیح دهیم که مسئله به وجود آمده ناشی از شرایطی است که در حال حاضر قادر به رفع آن نمی باشیم اما از شرایط به وجود آمده متاسفیم.

نمیدانم شما چقدر در زندگی تان دچار خطا میشوید، و چقدر در مواردی که اشتباه میکنید خود را ملزم به عذرخواهی میدانید. من برای پرورش هنر عذرخواهی در خودم، سعی میکنم در هر ماه حداقل یک بار به صورت کلامی در برابر یک شخص یا گروه به اشتباهی که مرتکب شده ام اعتراف کرده و عذرخواهی کنم. این کار باعث شده است خطاهای گذشته ام را کمتر تکرار و بیشتر به راهکار جبران آنها فکر کنم.

 

6+