با حسادت دیگران نسبت به خودمان چه کنیم؟

با حسادت دیگران نسبت به خودمان چه کنیم؟

تا همین دو سه ماه پیش فکر می‌کردم اصلاً آدم حسودی نیستم. اما زمانی که می‌خواستم دربارۀ حسادت بنویسم، و دراین‌باره بیشتر مطالعه و فکر کردم، فهمیدم من هم گاهی دچار حسادت شده‌ام. حسادت نه به معنای غیرت، به معنای حسرت خوردن درباره دستاورد یا زندگی دیگران.

حسادت موضوع خوشایندی نیست، اما اگر ابتدا این ویژگی را به‌عنوان بخشی از وجود ممکن‌الخطای انسانی‌مان ببینیم، راحت‌تر می‌توانیم آن مسئله را حل کنیم.

من تابه‌حال احساس نکردم کسی نسبت به من حسادت داشته باشد. اما بارها دیده‌ام برخی دوستانم نسبت به دوست دیگری حسادت می‌ورزند و این حسادت خودش را به شیوه‌های مختلف نشان می‌دهد. اظهارنظرهای تنگ‌نظرانه، غیبت کردن، تمسخر، تهمت و زیراب‌زنی ازجمله نقاب‌هایی هستند که افراد بر روی چهره حسادت می‌گذارند.

من هم گاهی این نقاب‌ها را به چهره زده‌ام. اما زمانی که به‌عنوان یک ناظر بیرونی به این میدان حسدورزی نگاه می‌کنی، قضیه کمی متفاوت است.

ازآنجاکه قبلاً دربارۀ شیوۀ مقابله با حسادت خودمان نوشته‌ام، دیگر آن حرف‌ها را تکرار نمی‌کنم. می‌خواهم به این موضوع بپردازم چطور می‌توانیم با حسادت دیگران کنار بیاییم؟

 

سؤال اول : آیا واقعاً نیاز است به حسادت دیگران توجهی داشته باشیم و نسبت به آن کاری انجام دهیم؟

پاسخ : بله و خیر.

به نظرم جواب این سؤال به چند عامل بستگی دارد. ما با آن شخص چه رابطه‌ای داریم؟ ادامه ارتباط با آن شخص چقدر برایمان مهم است؟ شدت حسادت او چقدر است؟ آیا در اثر حسادتش کاری می‌کند که به ما ضرری وارد شود؟

فکر می‌کنم در درجه اول باید این حسادت را از زاویه خطاپذیر بودن انسان نگاه کنیم. نباید انتظار داشته باشیم دیگران عالی و بی‌نقص باشند. همان‌طور که خودمان عالی و بی‌نقص نیستیم.

شاید اینجا باید یک هزینه و فایده انجام دهیم. هزینه حسادت ورزی آن دوست یا کمک کردن به او برای کم شدن حسادتش، در برابر لزوم و دستاوردهای ارتباط با او.

 

سؤال دوم : چرا دیگران نسبت به ما حسادت می‌ورزند؟

پاسخ :

به همان دلایلی که ما به دیگران حسادت می‌کنیم. در نوشته‌های قبلی به‌صورت کامل به این موضوع پرداخته‌ام.

تنها باید یک نکته را اضافه کنم. اگر واقعاً دیگران نسبت به شما حسودند ، نباید خیلی ناراحت باشید. این موضوع نشان‌دهندۀ آن است دستاورد یا ویژگی ارزشمندی دارید که دیگران با تمام وجود دوست داشتند متعلق به آن‌ها باشد.

اما حواستان باشد دچار توهم حسادت نشده باشید. این‌طور نباشد چون خودتان آدم حسودی هستید، این برچسب را روی دیگران بچسبانید.

 

سؤال سوم : فرض کنید مطمئن شدیم شخصی نسبت به ما حسادت دارد و ادامه ارتباط با او برایمان به‌اندازۀ کافی مهم است که بخواهیم کمک کنیم این حس منفی در او رفع شود. چه باید بکنیم؟

پاسخ :

۱- حقیقت را به او نشان دهید.

تمام سختی و مشقت راه درازی که به این وضعیت و دستاورد رشک‌برانگیز منتهی شده است، برایش تشریح کنید.

به او نشان دهید که اگر بخواهد، او هم می‌تواند مثل شما شود، اگر چالش‌های آن مسیر را بپذیرد.

۲- ویژگی‌های برجسته‌اش را به او یادآوری کنید. هر انسانی ویژگی‌ها و دستاورد‌های بالقوه یا بالفعل ارزشمندی دارد که می‌تواند به آن‌ها افتخار کند. به او نشان دهید چقدر برایش احترام و ارزش قائل هستید.

۳- شکست‌ها و ویژگی‌های منفی خودتان را به او بگویید. بگذارید ببیند شما آن انسان ایده‌آلِ همه‌چیزتمام نیستید. شاید بتوانید از خاطرات حسادت‌ورزی خودتان برای او تعریف کنید، یا از روزهایی که به‌شدت احساس بی‌ارزشی، ناامیدی و شکست می‌کردید.

 

امیدوارم روزی همۀ ما آنقدر وجود خودمان را ارزشمند ببینیم که دیگر جایی برای حسادت باقی نماند.

9+

سیاست‌گذارانِ سیاست‌نامَدار

سیاست‌گذارانِ سیاست‌نامَدار

چهار سال پیش بود که تصمیم گرفتم سیاستمدار بشوم. نه به خاطر بازی قدرت و یا جذابیت‌های ویژۀ آن حوزه. تنها دلیل علاقه‌ام برای ورود به دنیای سیاست، تأثیرگذاری بود.

به این نتیجه رسیدم که مشکل فضای سیاسی کشور ما در قحط‌الرجال بودن است. معمولاً افرادی که ذهنشان توانایی پردازش دارد و یا دوست دارند که از این توانایی استفاده کنند وارد دنیای سیاست نمی‌شوند. فکر می‌کردم باید این پارادایم تغییر کند.

حالا اینکه چرا خودم را در دسته آدم‌هایی می‌دیدم که ذهنشان پردازش‌های قابل‌توجهی انجام می‌دهد، می‌توانید به پای خامی و جوانی بگذارید. J

درهرصورت یک سالی را با این فکر جلو رفتم.

تا اینکه فهمیدم من دو موضوع مختلف را به‌اشتباه هم‌معنا در نظر می‌گرفتم: سیاستمداری و سیاست‌گذاری.

واژه سیاست در فارسی معادل دو لغت policy و politics است.

policy به معنای برنامه عملی است در پاسخ به وضعیت پیش‌آمده با پیش‌بینی‌شده. می‌تواند در سطح کلان و ملی باشد یا در یک سازمان و حتی زندگی شخصی.

مثلاً یک سازمان سیاست‌های خودش را در مواجه با تغییرات احتمالی نرخ ارز تنظیم می‌کند.

politics به‌صورت ساده همان policy است در حوزه حکومت‌داری.

معمولاً در ذهن فارسی اندیش ما، سیاست تداعی‌کنندۀ politics است و نه policy و کمی هم سوگیری منفی نسبت به آن وجود دارد. مثل این شعر سهراب سپهری که در این روزهای دودآلود تهران زیاد شنیده‌ایم:

جای مردان سیاست بنشانید درخت

تا هوا تازه شود

سیاستمدار معادل politician و سیاست‌گذار معادل policy-maker است.

ممکن است یک سیاستمدار، سیاست‌گذار باشد یا نباشد. و یک سیاست‌گذار هم ممکن است سیاستمدار باشد یا نباشد.

نهادهای سیاست‌گذار هم ممکن است سیاسی (political) یا غیرسیاسی باشند. (که البته این یک طیف است.)

 

داشتم می‌گفتم که فهمیدم سیاستمداری با سیاست‌گذاری فرق دارد. بعدازآن به این نتیجه رسیدم پاسخ دغدغه من سیاست‌گذاری است. و البته دنیا دارد به سمتی می‌رود که قدرت تأثیرگذاری اصلی به سمت سیاست‌گذارانِ سیاست‌نامَدار متمایل می‌شود.

می‌دانم که بسیاری از خوانندگان این وبلاگ، ازجمله افرادی هستند که می‌توانند کارهایی انجام دهند که بزرگ‌تر از خودشان است. می‌توانند تصمیم‌ساز باشند.

بیایید به همۀ تأثیر عمیقی که می‌توانیم بر سرنوشت خودمان و دنیا داشته باشیم فکر کنیم.

دنیا به تدریج به سمتی می‌رود که دیگری مَدار واحدی ندارد. یکسری منظومه‌های پراکنده که به صورت پیچیده‌ای در هم تنیده شده‌اند (یا به قول ست گادین قبیله‌ها)

در این دنیای بی‌سر، همۀ ما به نوعی سیاست‌گذار و تصمیم‌ساز هستیم. پس چه بهتر که این نقش را آگاهانه بپذیریم و عملی کنیم.

13+

این تاریکی، با هیچ نوری روشن نمی‌شود

این تاریکی، با هیچ نوری روشن نمی‌شود

یک اتاق بسیار بزرگ (تقریبا بی‌انتها) را در نظر بگیرید که کاملا تاریک است و شما در آن رها شده‌اید. به شما گفته‌اند  ممکن است هرچیزی در این فضا وجود داشته باشد.

دچار ترس می‌شوید. زیرا با یک شرایط مبهم روبه‌رو شده‌اید و نمی‌توانید خطر را پیش‌بینی کنید.

آن‌چیزی که ترسناک است تاریکی نیست، ابهام است.

فکر می‌کنم تعداد قابل توجهی از ترس‌های انسان را می‌توان در طبقۀ ترس از ابهام قرار داد، از جمله ترس از قضاوت شدن.

ما از قضاوت شدن می‌ترسیم، چون نمی‌دانیم دیگران از حرف و عمل ما چه برداشتی می‌کنند و چه واکنشی نشان خواهند داد.

ترس از قضاوت شدن می‌تواند زندگی‌تان را فلج کند. چون شما از چیزی می‌ترسید که هیچ راه در رویی ندارد.

اگر از تاریکی می‌ترسیدید، با روشن کردن فضا، ترستان برطرف می‌شد. اما قضاوت شدن، فضای تاریکی است که با هیچ نوری روشن نمی‌شود.

پس چه باید بکنیم؟

آموخته‌ام انسان نباید نگران مسائلی باشد که کنترلی بر آن‌ها ندارد. نگرانی دربارۀ قضاوت دیگران، هدر دادن منابع و زمان‌تان است. البته هدایت کردن دیگران به سمتی که بینش صحیحی داشته باشند، می‌تواند مفید باشد، اما این توضیح دادن و شفاف سازی قرار است تا کجا ادامه یابد؟

اصلا از خودتان بپرسید که بالفرض آن شخص یک برداشت صحیح داشت و یا اصلا هیچ برداشتی نداشت، به حال شما فرقی می‌کند؟

اگر هم قضاوت آن شخص بر شما تاثیر دارد، که در برخی موارد چنین است، چه اقدام عملی برای بهبود قضاوت او می‌توانید انجام دهید؟

مثلا اگر قضاوت مدیرتان بر وضعیت حرفه‌ای شما اثرگذار است، آیا می‌توانید با نوشتن گزارش، ارتقا مهارت‌های ارتباطی و ارائۀ صحیح توانمندی‌هایتان، قضاوت او را کنترل کنید؟

اما اگر موردی بود که هیچ تسلطی بر آن نداشتید و یا توجیه کردن وضعیت هم چندان برایتان خوشایند نیست، بهتر است این شرایط ابهام را بپذیرید و چشم‌بسته در این اتاق تاریک حرکت کنید. باور کنید موجود درنده و خون‌آشامی در آن فضا نیست.

اگر این کار را انجام دهید، خواهید دید که دیگر در آن فضای تاریک سیر نخواهید کرد و به فضایی متعالی‌تر خواهید رسید.

ارزش افکار شما بسیار بیشتر از آن است که بخواهید آن را در سیاهۀ قضاوت دیگران تلف کنید. بگذارید آن‌ها با قضاوت‌هایشان خوش باشند.

 

پی‌نوشت :

یک هفته بود که دلم با وبلاگ راه نمی‌آمد. چند بار سعی کردم بنویسم، ولی همه به پست‌هایی تبدیل می‌شدند که نمی‌خواستم دکمه انتشارشان را بزنم.

برای این پست هم پس از  کلنجاری یک روزه، بالاخره خودم را مجبور کردم دکمه را بزنم. باید از این دام رها می‌شدم.

آزادی

10+

برخی حقایق که پذیرش‌ آن‌ها تا ابد دشوار است

برخی حقایق که پذیرش‌ آن‌ها تا ابد دشوار است

نمی‌دانم بخش مدیریت وردپرس چقدر هوشمند است و چه داده‌هایی را از صاحب وبلاگ ثبت و ضبط میکند، و اینکه آیا جناب مَت مولِنوِگ هم مثل جِف بزوس اعتقاد دارد که هیچ داده‌ای را دور نباید ریخت. شاید هم اصلا مولنوگ آدم رک و راستی است و جدی جدی وردپرس‌اش را فی‌سبیل‌الله به ما داده است.

علی‌ای‌حال با خودم فکر کردم چه بخش مدیریت وردپرس، و چه پردازشگرهای متن دیگر، سینۀ پر رازی از اسرار مگوی نویسندگان‌شان دارند.

داشتم برخی پست‌های گذشته‌ام را مرور می‌کردم، عمر وبلاگم به زور چهار ماه می‌شود، اما پستهای به گورستان پیوستۀ زیادی دارد.

می‌گویند دیگران را از حرف‌هایی که می‌زنند می‌توان شناخت، همان شعر معروفِ تا مرد سخن نگفته باشد، عیب و هنرش نهفته باشد.

اما من عمیقا باور دارم، تنها زمانی می‌توانی خودِ حقیقی یک نفر را درک کنی که بفهمی چه حرف‌هایی می‌خواست بزند، ولی نزد. حالا یا چیزی از درون مانعش می‌شد، و یا عاملی خارج از خودش سد راهش شد.

تمام حرف‌هایی که می‌خواستم بزنم، تمام حرف‌هایی که می‌خواستند بزنند، داستان‌های هزار و یک شبی بودند که در شب یکم، به  «قصۀ ما به سر رسید»ی نا‌به‌هنگام ختم شدند. آنگاه انسان‌ها، «بحر در کوزه‌ای» می‌شوند. و ما می‌مانیم و دنیایی از انسان‌هایی که هرگز یکدیگر را نفهمیدیم.

شاید هم اتفاق مبارکی باشد این به نیستی پیوستن برخی افکار و عقاید و حرف‌ها.

امشب درباره برخی حقایق نوشتم که تا ابد پذیرش‌ آنها برایم دشوار است، چیزهایی به ظاهر بدیهی. مثل این حقیقت که هرچقدر هم اسپرسو باور داشته باشد شیرین است، همچنان تلخ است، همچنان‌که حرف برخی آدم‌ها. اما قبل از آنکه بخواهم داستان را برای شما بگویم چیزی در درونم گفت:

قصۀ ما به سر رسید.

نقطه.

پایان.

14+

کارشناسان همیشه شاکی

موضوعی که من را آزار می‌دهد، گله‌مندی دائمی برخی افراد است. حالا از مسائل شخصی بگیرید تا مسائل اجتماعی و سیاسی و اقتصادی.

نمی‌گویم نباید نقد وجود داشته باشد. چرا باید باشد. ولی زمانی که در کسوت یک کارشناس، مسئله‌ای را نقد می‌کنیم انتظار می‌رود راهکار مناسبی هم برای حل آن موضوع مورد نقد، ارائه دهیم.

بعید می‌دانم تا به حال با این دسته کارشناسان برخورد نکرده باشید که اوج سواد و مهارت کارشناسانه‌شان در مقایسه اوضاع ایران با کشورهای دیگر است.

کارشناس عزیز، اگر اوضاع بد است، تو هم با ذکاوت بی‌بدیلت متوجه مسئله شده‌ای ، بگو چه طور حلش کنیم؟

اصلا راه حل هم نخواستیم. حداقل مسئله را بیشتر بشکاف. اجازه بده احساس کنیم یک مقاله کارشناسی شده، تفاوتی با بحث‌های داخل تاکسی دارد.

اصلا خود همین مطلبی که دارم می‌نویسم یک غُرغُر دیگری است که به جمع غرغرهای دیگران اضافه می‌شود.

پس این روند گله‌مندی را همینجا متوقف می‌کنم و ادامه مقاله را با سناریو دیگری پیش می‌برم.

 

خوب اگر غر نزنیم پس چه کنیم؟

اصلا کسی را می‌شناسیم که غر نزند؟

 

هر دو سوال را با یک نمونۀ عالی پاسخ می‌دهم : دکتر مسعود نیلی، اقتصاددان، استاد دانشگاه و مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور

آشنایی من با دکتر نیلی برمی‌گردد به زمستان سال ۹۱، همان سالی که ایران در بدترین شرایط اقتصادی خودش بود، رکود تورمی و نرخ جهش‌یافتۀ ارز.

آن زمان با دکتر نیلی، درس مبانی اقتصاد داشتم.

دکتر نیلی در تمام آن ترم، حتی یک بار هم حرفی نزد که من احساس کنم گرایش سیاسی خاصی دارد. اگر هم در کلاس نمونه‌ای می‌آورد، بدون هرگونه غرض‌ورزی مسئله را باز کرده و نقدش را به آن موقعیت می‌گفت.

سال آخر ریاست جمهوری آقای احمدی‌نژاد بود و می‌توانید تصور کنید که چه التهاب سیاسی وجود داشت. هنر دکتر در آن بود، که موج سیاسی او را با خود نمی‌برد. موج سیاسی کسی را با خود نبرد که از خبرگان اقتصاد سیاسی ایران است. اصلاح‌طلب است و  مقالات متعدد نقد اصلاحی (و نه نقد گله‌وار) نوشته بود.

دکتر نیلی نه در مقالاتش و نه در سخنانش در کلاس‌ها و نه در مصاحبه های تلویزیونی که بعدا از او دیدم، حتی یک بار هم نقد غرض‌ورزانه‌ای انجام نداد.

دکتر نیلی نشان داد اینکه تنها گله کنی که شرایط چنین است و ما کارشناسان خبره را به کار نمی‌گیرند و زمین و آسمان را به هم بدوزی که ای داد از روزگار و مسئولان بی‌مسئولیت، مسئله‌ای حل نمی‌شود.

منش دکتر نیلی برای من درسی شد که اگر روزی در این مملکت کسوت کارشناسانه‌ای داشتم، صبور و متین باشم، مسئله را با تمام قوای علمی‌ام تحلیل کنم و راهکار ارائه دهم. اگر در جایگاه تصمیم‌سازی قرار ندارم، از رسانه مناسب برای رساندن نظرم به اهلش استفاده کنم و برای بزگنمایی خودم، تشنج اجتماعی ایجاد نکنم.

دکتر نیلی باور داشت که بزرگترین سرمایه‌گذاری، سرمایه‌گذاری بر انسانهاست. آن هنگام که به صورت مستقیم و غیرمستقیم نسل بعدی اقتصاددان‌هایی را پرورش می‌دهی که هم اقتصاد بدانند و هم دلسوز وطن باشند.

کارشناسان و متخصصان زیادی در این کشور مانند دکتر نیلی هستند. کسانی که دانشمند، اندیشمند، متعهد و دلسوز هستند. کسانی که غرض‌ورزی شخصی ندارند.

مدیون تمام آنهایی هستم که دلسوزانه سنگی از کوه مشکلات مملکت کم می‌کنند.

دکتر مسعود نیلی

 

پینوشت: فیلم دوره مبانی اقتصاد دکتر نیلی را می‌توانید در سایت مکتب‌خونه ببینید.

17+

امتیازهای بی‌حاصل

دبستانی که بودم به صورت عجیبی به جن و روح و اینگونه موجودات باور داشتم و از آنها میترسیدم. البته بخشی از این باور به سکونت یک آقای رمال چند خانه آن طرف تر از خانه ما برمی‌گشت.

مستقل از اینکه آیا این مسائل درست هست یا نه، در آن دوران بی‌آنکه نشانه ای از حضور این موجودات در زندگی دیده باشم، هر لحظه در انتظار ظاهر شدنشان بودم. پدر و مادر من شاغل بودند و گاهی پیش می‌آمد که در خانه تنها باشم. آن وقت خانه برای من به یک قلعۀ ارواح تبدیل می‌شد.

در هر صورت باید این مسئله را حل می‌کردم. یک روز که فکر می‌کنم کلاس چهارم دبستان بودم، سعی کردم خیلی منطقی مسئله‌ام را با ارواح و اجنه حل کنم.

یک قرار داد نوشتم مبنی بر اینکه کدام بخش‌های خانه متعلق به من و کدام بخش‌ها قلمرو آنهاست. سعی هم کردم عدالت را رعایت کنم.

قرارداد را نوشتم و اعلام هم کردم که آن را در کشو میزم گذاشتم، یک دور با صدای بلند از روی آن خواندم که اجنه هم از مفاد قرارمان مطلع شوند.

آن روز دیگر نترسیدم و با خیال راحت در ناحیه خودم زندگی کردم.

تا اینکه چند روز بعد متوجه یک اشتباه بزرگ در قرارداد شدم. من راهرویی را که به در آشپزخانه و ورودی سرویسهای بهداشتی منتهی میشد به اجنه واگذار کرده بودم. طبیعتا هیچ کاری هم نمیتوانستم بکنم.

این شد تا روزی که از روح و جن میترسیدم (حدود دو سال بعد)، هنگامی که در خانه تنها بودم، از این دو مکان که در قرارداد متعلق به من بود، محروم شدم. اگر هم نیاز ضروری پیش می‌آمد به خانه همسایه طبقه پایین می‌رفتم.

آن زمان گذشت، روح و جنی هم ندیدم، اما یک درس از آن قرارداد گرفتم. اگر در معامله‌ای امتیازی را برای خود می‌خرید، حواستان به راه‌های دسترسی و محقق شدن آن امتیاز نیز باشد.

23+